1 czerwca 1676
1676
historia morska
1 czerwca 1676 r. u wschodnich wybrzeży Olandii zatonął szwedzki okręt flagowy „Kronan” - jeden z największych liniowców epoki. Zginęło 800 ludzi, a z wraku wydobyto później ponad 800 kg ludzkich kości, w tym szczątki z obrażeniami, które archeolodzy odczytali jako ślady walki tonących marynarzy między sobą o dostęp do wyjścia.
Czytaj wydarzenie →
3 czerwca 1943
1943
II wojna światowa
3 czerwca 1943 r. w obozie jenieckim Wadi Zarga w Tunezji niemieccy współwięźniowie napadli na Polaków z Pomorza i Śląska, przymusowo wcielonych wcześniej do Wehrmachtu - za to, że po zerwaniu niemieckich orłów z mundurów zgłosili chęć przejścia do polskich jednostek u Brytyjczyków.
Czytaj wydarzenie →
4 czerwca 1989
1989
PRL / III RP
4 czerwca 1989 r. odbyły się w Polsce wybory kontraktowe - Polacy masowo odrzucili listę krajową PZPR i jej satelitów. Mało znany jest fakt, który przypomniał w felietonie Rafał A. Ziemkiewicz: między pierwszą a drugą turą do Sejmu dopisano kilkudziesięciu posłów z tej samej listy, mimo że wyborcy ją właśnie odrzucili.
Czytaj wydarzenie →
5 czerwca 1920
1920
sport
5 czerwca 1920 r. ulicami Warszawy pobiegło 47 zawodników w pierwszym otwartym biegu miejskim w historii Polski - trasą z Belwederu na Stare Miasto. Na mecie, przed kamienicą Fukiera, zawodnik WKS Warszawa Eugeniusz Sobolta, który w trakcie biegu zgubił but z powodu rozwiązanego sznurowadła, zdołał go jeszcze podnieść i dobiec na drugie miejsce.
Czytaj wydarzenie →
6 czerwca 1944
1944
II wojna światowa
6 czerwca 1944 r. zaczął się desant w Normandii. Według relacji przytoczonej przez gen. Omara Bradleya, o wyniku kampanii zadecydował nie tylko plan sztabowy, lecz drobny pomysł nieznanego z nazwiska amerykańskiego sierżanta - przymocowanie do czołgów metalowych żerdzi, które pozwalały przebijać się przez normandzkie żywopłoty.
Czytaj wydarzenie →
6 czerwca 1867
1867
powstanie styczniowe / emigracja
6 czerwca 1867 r. w Lasku Bulońskim w Paryżu dawny powstaniec styczniowy Antoni Berezowski strzelił do jadącego w powozie z Napoleonem III cara Aleksandra II. Kula trafiła w konia, a zamachowiec, pytany o wspólników, odpowiedział: „Jestem sam z ojczyzną moją”.
Czytaj wydarzenie →
7 czerwca 1981
1981
Bliski Wschód
7 czerwca 1981 r. osiem izraelskich F-16 zniszczyło iracki reaktor atomowy Osirak pod Bagdadem w ramach operacji „Opera”. Gen. Jiftach Spektor, uczestnik nalotu, wspominał, że na skutek olbrzymiego przeciążenia podczas ataku stracił na chwilę przytomność, źle ustawił maszynę i jako jedyny z ośmiu pilotów nie trafił w cel.
Czytaj wydarzenie →
8 czerwca 1708
1708
historia morska
8 czerwca 1708 r. u wybrzeży Cartageny brytyjskie okręty dogoniły hiszpański konwój wiozący bogactwa z kolonii. Gdy Brytyjczycy szykowali się do abordażu okrętu flagowego „San José”, ten nagle eksplodował i zatonął - z około 600 osób na pokładzie przeżyło tylko 11.
Czytaj wydarzenie →
10 czerwca 1978
1978
zimna wojna / wywiad
10 czerwca 1978 r. oficer sowieckiego wywiadu wojskowego GRU Wiktor Suworow, służący w Genewie, zatelefonował do ambasady brytyjskiej i zdecydował się na ucieczkę na Zachód wraz z żoną i dwójką dzieci - mimo że ich paszporty leżały zamknięte w sejfie KGB. Pod tym pseudonimem stał się później autorem bestsellerowych książek o Armii Czerwonej.
Czytaj wydarzenie →
11 czerwca 1694
1694
I Rzeczpospolita
11 czerwca 1694 r. ok. 400 polskich husarzy i pancernych zabarykadowanych we wsi Hodów odparło kilkugodzinny atak dziesiątek tysięcy Tatarów. Wystawiony wkrótce po bitwie przez Jana III Sobieskiego pomnik przetrwał czasy sowieckie w stanie zapomnienia i ruiny - co, jak zauważa historyk, mogło paradoksalnie uchronić go przed zniszczeniem, bo nikt nie zwrócił na niego uwagi.
Czytaj wydarzenie →
12 czerwca 1560
1560
historia Japonii
12 czerwca 1560 r. pod Okehazamą w Japonii 2-2,5 tys. żołnierzy Ody Nobunagi rozbiło armię Imagawy Yoshimoto liczącą 25-30 tys. ludzi. O zwycięstwie zdecydowały pozorowane oddziały z chorągwi i proporców, osłona lasu oraz gwałtowna letnia burza, pod osłoną której Nobunaga zaskoczył świętujący i zdemobilizowany obóz przeciwnika.
Czytaj wydarzenie →
13 czerwca 1915
1915
I wojna światowa / Legiony
13 czerwca 1915 r. pod Rokitną 63 ułanów 2. szwadronu II Brygady Legionów Polskich ruszyło do szarży na potrójną linię rosyjskich okopów. Dowódca dywizjonu, 33-letni rtm. Zbigniew Dunin-Wąsowicz, chory z gorączką, uciekł z łóżka, by stanąć na czele swoich ludzi - i zginął, śmiertelnie trafiony, lecz jeszcze ręką dał podkomendnym znak, by pędzili dalej.
Czytaj wydarzenie →
14 czerwca 1905
1905
Rosja carska
14 czerwca 1905 r. załoga rosyjskiego pancernika „Kniaź Potiomkin-Tawriczeskij” zbuntowała się po tym, jak marynarze odmówili zjedzenia barszczu ugotowanego z zepsutego mięsa. Sowiecka propaganda, utrwalona m.in. filmem Eisensteina, przedstawiała potem bunt jako świadomie zaplanowane powstanie bolszewickie - w rzeczywistości był to chaotyczny, spontaniczny wybuch.
Czytaj wydarzenie →
15 czerwca 1934
1934
II Rzeczpospolita
15 czerwca 1934 r. na warszawskiej ulicy Foksal ukraiński zamachowiec Hryhorij Maciejko zastrzelił ministra spraw wewnętrznych Bronisława Pierackiego - najwyższego rangą urzędnika II RP zabitego przez bojówki ukraińskich nacjonalistów. Zamachowiec zbiegł bezkarnie i zmarł w 1966 r. w Buenos Aires; dziś jest patronem ulicy w Konotopie na Ukrainie.
Czytaj wydarzenie →
18 czerwca 1757
1757
wojna siedmioletnia
18 czerwca 1757 r. pod Kolinem chorwaccy tyralierzy w służbie austriackiej pobili nacierających na bagnety Prusaków Fryderyka Wielkiego. Klęska na trwałe zmieniła pruską doktrynę wojskową - od tej pory podstawą szkolenia piechoty stało się zdyscyplinowane, gęste strzelanie, nie szarża na bagnety.
Czytaj wydarzenie →
19 czerwca 1943
1943
Holokaust
19 czerwca 1943 r. Niemcy aresztowali i wywieźli do Auschwitz Mojżesza Merina, przedwojennego karciarza o złej reputacji, którego sami wcześniej uczynili wszechwładnym „królem” żydowskich gmin Zagłębia i części Górnego Śląska - rządzącym 37 gminami i ok. 100 tys. ludzi na podstawie dokumentu, w którym zarządzono traktować jego rozkazy, jakby pochodziły od samego Himmlera.
Czytaj wydarzenie →
20 czerwca 1942
1942
II wojna światowa
20 czerwca 1942 r. - dokładnie dwa lata po przybyciu do obozu - czterej więźniowie Auschwitz, przebrani w zdobyte mundury SS, wyjechali przez główną bramę skradzionym samochodem komendanta. Przy szlabanie Kazimierz Piechowski, odgrywający rolę Untersturmführera, zmusił krzykiem wartownika do otwarcia bramy - ten zasalutował odjeżdżającym „Heil Hitler”.
Czytaj wydarzenie →
22 czerwca 1944
1944
II wojna światowa
22 czerwca 1944 r. - dokładnie trzy lata po niemieckim ataku na ZSRS - Armia Czerwona rozpoczęła operację „Bagration”, określaną jako lustrzane odbicie „Barbarossy”. Sowieci zgromadzili do ofensywy niemal 2 mln żołnierzy wobec niecałego miliona po stronie niemieckiej, zadając Wehrmachtowi najbardziej upokarzającą klęskę w jego dziejach.
Czytaj wydarzenie →
24 czerwca 1812
1812
epoka napoleońska
Nocą z 23 na 24 czerwca 1812 r. główne siły Napoleona rozpoczęły przeprawę przez Niemen, inwadując Rosję w kampanii, którą cesarz nazywał „drugą wojną polską”. Prawie 100 tys. Polaków - jeden z największych kontyngentów cudzoziemskich Wielkiej Armii - odegrało w tej wyprawie rolę nieproporcjonalnie większą niż ich liczebność, zwłaszcza podczas katastrofalnego odwrotu.
Czytaj wydarzenie →
25 czerwca 1976
1976
PRL
25 czerwca 1976 r. o godz. 6.30 zastrajkował jeden z wydziałów radomskich Zakładów Metalowych „Predom-Łucznik” - w proteście przeciw zapowiedzianym gigantycznym podwyżkom cen żywności (mięso, ryby i przetwory miały podrożeć o 69 proc.). System rekompensat zaprojektowano tak, że relatywnie najwięcej zyskiwali lepiej zarabiający - a dwudniowe „konsultacje społeczne” były fasadą, bo nowe cenniki wydrukowano wcześniej.
Czytaj wydarzenie →
27 czerwca 1877
1877
Warmia / historia Kościoła
27 czerwca 1877 r. 13-letnia Justyna Szafryńska, wracając z matką z kościoła w Gietrzwałdzie po zdanym egzaminie z katechizmu, miała po raz pierwszy zobaczyć Matkę Boską na rosnącym nieopodal klonie - choć idąca obok matka niczego nie widziała. Tak zaczęła się trwająca do września 1877 r. seria objawień, podczas której Madonna przemawiała, jak twierdziły dziewczynki, warmińską odmianą języka polskiego.
Czytaj wydarzenie →
28 czerwca 1389
1389
historia Bałkanów
28 czerwca 1389 r. na Kosowym Polu wojska sułtana Murada I pokonały antyturecką koalicję bałkańską Lazara Hrebeljanovicia - bitwa, w której zginęli obaj naczelni wodzowie, przesądziła o losach średniowiecznej Serbii. Natychmiast po śmierci ojca nowy sułtan Bajazyd kazał udusić cięciwą z łuku własnego brata Yakupa, eliminując rywala do tronu - od błyskawiczności tej decyzji zyskał przydomek „Błyskawica”.
Czytaj wydarzenie →
30 czerwca 1943
1943
Polskie Państwo Podziemne
30 czerwca 1943 r. ok. godz. 9.00 gestapo aresztowało w warszawskim mieszkaniu przy ul. Spiskiej 14 gen. Stefana Roweckiego „Grota”, twórcę i dowódcę Armii Krajowej, posługującego się dokumentami na nazwisko Jerzy Malinowski. Po aresztowaniu Niemcy przewieźli go do siedziby gestapo przy aleji Szucha, gdzie świętowali sukces otwarciem szampana - i zaproponowali generałowi kieliszek, który ten odrzucił.
Czytaj wydarzenie →