Miesiąc 10
Wszystkie daty
20 pozycji
Starożytność
Pod Gaugamelą Aleksander Macedoński rozbił armię Dariusza III, przesądzając o losie Persji. Zwycięstwo zapewniła nie siła, lecz dziura w szyku przeciwnika, w którą wszedł klin królewskiej gwardii.
Czytaj wydarzenieII wojna światowa
NSZ wydał wyrok śmierci na agentkę gestapo Irenę Lis, która zadenuncjowała aktorkę Marię Malicką. Zamach Kedywu AK z 5 października 1943 r. nie trafił w cel - żołnierze przez pomyłkę zabili innego, niewinnego dla tej sprawy wysokiego oficera gestapo.
Czytaj wydarzenieOdrodzenie Polski
7 października 1918 r. Rada Regencyjna, w której zasiadał powszechnie znienawidzony za współpracę z Niemcami książę Zdzisław Lubomirski, ogłosiła odezwę zapowiadającą pełną niepodległość Polski - miesiąc przed powrotem Piłsudskiego z Magdeburga.
Czytaj wydarzenieRzeczpospolita
Podczas rozprzężonego odwrotu spod Cecory Tatarzy uderzyli nocą na polski tabor pod Mohylowem Podolskim. Hetman Stanisław Żółkiewski odmówił ucieczki i zginął, wierny ideałowi heroicznej śmierci, który sam opisał w młodości.
Czytaj wydarzenieWojna partyzancka
Schwytany dzień wcześniej żywcem Che Guevara został rozstrzelany 9 października 1967 r. w boliwijskiej wiosce La Higuera. Agent CIA Félix Rodríguez, który nadzorował jego ostatnie godziny, kazał strzelać tak, by rana wyglądała na odniesioną w walce.
Czytaj wydarzenieWojna polsko-litewska
9 października 1920 r. 85. Pułk Strzelców Wileńskich wkroczył do Wilna, kończąc pozorowany „bunt” gen. Lucjana Żeligowskiego, obmyślony przez Józefa Piłsudskiego. Litewska ofensywa, która próbowała odwrócić skutki tej akcji, zakończyła się spektakularną kompromitacją.
Czytaj wydarzenieInsurekcja kościuszkowska
Pod Maciejowicami 10 października 1794 r. Kościuszko poniósł klęskę i trafił do niewoli, bo liczona na pomoc dywizja gen. Adama Ponińskiego nie dotarła na czas. Historyk Marek Gałęzowski dowodzi, że zawiniła nie zdrada generała, lecz spóźniony i błędnie oceniony przez Naczelnika rozkaz.
Czytaj wydarzenieFront wschodni
12-13 października 1943 r. 1. Polska Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki stoczyła pod wsiami Połzuchy i Trygubowo bitwę, znaną w propagandzie PRL jako „zwycięstwo pod Lenino”. Historyk Daniel Bargiełowski ocenia ją jako pozorowane natarcie, które przyniosło nieproporcjonalnie wysokie straty.
Czytaj wydarzenieRzeczpospolita
W nocy z 13 na 14 października 1767 r. rosyjscy grenadierzy na rozkaz ambasadora Nikołaja Repnina wtargnęli do pałacu w Warszawie i aresztowali biskupa krakowskiego Kajetana Sołtyka za jego opór wobec rosyjskiej ingerencji. Historyk Szymon Askenazy uznał to porwanie za bezprecedensowy akt przemocy wobec wolnej Rzeczypospolitej.
Czytaj wydarzenieŚredniowiecze
14 października 1066 r. Wilhelm Bastard pobił pod Hastings króla Harolda, otwierając sobie drogę do korony Anglii. Po stronie normańskiej po raz pierwszy od starożytności masowo użyto kuszy - ale o wyniku bitwy przesądził zwykły przypadek.
Czytaj wydarzenieHistoria gospodarcza
17 października 1973 r. arabscy producenci ropy uzgodnili ograniczenie wydobycia i objęli embargiem USA, wywołując pierwszy szok naftowy. Zapalnikiem była - według historyka Andrzeja Krajewskiego - nie tylko wojna Jom Kippur, ale i osobista obraza odczuta przez króla Arabii Saudyjskiej.
Czytaj wydarzenieEpoka napoleońska
W Bitwie Narodów pod Lipskiem (16-19 października 1813 r.) zginął książę Józef Poniatowski - mianowany marszałkiem Francji dopiero wieczorem 17 października, choć sam, pisząc rankiem następnego dnia swój ostatni raport, wciąż podpisywał się jako generał.
Czytaj wydarzeniePRL
19 października 1956 r. rozpoczęło się VIII Plenum KC PZPR, na którym Władysław Gomułka miał przejąć władzę. Do Warszawy bez zapowiedzi przyleciała delegacja sowiecka z Chruszczowem, a w stronę stolicy ruszyły radzieckie jednostki pancerne.
Czytaj wydarzenieEpoka napoleońska
21 października 1805 r. brytyjska flota Horatia Nelsona rozbiła flotę francusko-hiszpańską pod Trafalgarem, udaremniając inwazję Napoleona na Anglię. Nelson zginął w trakcie bitwy, a jego ciało pochowano w trumnie wykonanej z masztu francuskiego okrętu, który sam wcześniej zniszczył.
Czytaj wydarzenieKryminalistyka
Wczesnym rankiem 23 października 1909 r. zakonnicy odkryli, że okradziono obraz Matki Boskiej Częstochowskiej z koron i wotów. Śledztwo doprowadziło do paulina o. Damazego Macocha, który - jak się okazało dopiero wiele miesięcy później - zamordował także swojego krewnego.
Czytaj wydarzenieDywersja wywiadu
24 października 1938 r. 27-osobowy oddział dywersyjny podchorążego Józefa Kasparka wyruszył w ramach akcji „Łom” na Ruś Zakarpacką, by wysadzić most i pomóc Węgrom przejąć region od Czecho-Słowacji. Jeden z żołnierzy, uznany za zaginionego, odnalazł się żywy dopiero po roku.
Czytaj wydarzenieŚredniowiecze
Tradycyjnie datowana na 25 października 732 r. bitwa pod Poitiers zatrzymała arabski najazd na Galię. Autor artykułu zastrzega jednak, że według zapisów arabskich starcie mogło rozegrać się rok później - a jego miejsce wciąż nie jest pewne.
Czytaj wydarzenieDekolonizacja
25 października 1961 r. w Elisabethville doszło do wymiany jeńców po pięciodniowym oblężeniu bazy ONZ w Jadotville przez katangijskich żandarmów i białych najemników. Irlandzcy obrońcy, mimo niemal bezstratnego zwycięstwa taktycznego, zostali w kraju okrzyknięci tchórzami.
Czytaj wydarzeniePolska średniowieczna
28 października 1138 r. zmarł Bolesław III Krzywousty, uruchamiając przygotowany przez niego podział władzy między synów. Historyk Leszek Lubicki przypomina, że nie zachował się oryginał dokumentu nazywanego „testamentem” - jego treść znamy wyłącznie z kroniki spisanej ponad 60 lat później.
Czytaj wydarzenieIzrael
29 października 1956 r. funkcjonariusze izraelskiej Straży Granicznej zabili 49 arabskich cywilów we wsi Kafr Kasim. Ofiarami byli w dużej części robotnicy i rolnicy, którzy wracali do domów, nie wiedząc, że dowódca samowolnie przesunął godzinę policyjną na wcześniejszą.
Czytaj wydarzenieWybierz inny dzień lub kategorię.