Miesiąc 03
Wszystkie daty
23 pozycje
PRL
2 marca 1983 r. SB zatrzymała Zbigniewa Bujaka, jednego z liderów podziemnej „Solidarności” - który wkrótce potem zbiegł. Trzydzieści jeden lat później historyk Sławomir Cenckiewicz porównał dwa wydania tej samej książki o schyłku PRL i odkrył, że z nowszego wydania po prostu zniknął przypis opisujący tę ucieczkę jako możliwą grę operacyjną MSW.
Czytaj wydarzeniePRL
3 marca 1982 r., w stanie wojennym, na mecz Legii Warszawa z Dynamem Tbilisi sprzedano nieco ponad 12 tys. biletów - a oficjalna frekwencja wyniosła 25 tys. Resztę trybun, rozmieszczoną w kształt krzyża, by rozdzielać grupy kibiców, zajęli ludzie w mundurach polowych, nieoficjalnie określani przez świadków jako przebrani funkcjonariusze ZOMO.
Czytaj wydarzenieżołnierze wyklęci
4 marca 1957 r. w bunkrze w Jeziorku koło Łomży zginął Stanisław Marchewka „Ryba” - ostatni dowódca podziemia na Białostocczyźnie. Trzy lata wcześniej, podczas odwrotu po nieudanej akcji, to on na wyraźną prośbę ciężko rannego majora Jana Tabortowskiego „Bruzdy” dobił go dwoma strzałami w głowę, bo nie było możliwości go zabrać.
Czytaj wydarzenieII wojna światowa
5 marca 1940 r. Józef Białoskórski - przed wojną popularny autor wspomnień z francuskiej Legii Cudzoziemskiej, odkryty dla publiczności przez Tadeusza Boya-Żeleńskiego - został przewieziony do KL Dachau i zarejestrowany jako więzień numer 1801. Po wojnie oskarżył w prasie Kurta Schumachera, późniejszego szefa niemieckich socjaldemokratów, o uderzenie go chochlą za dopytywanie się o zupę.
Czytaj wydarzenieZSRS
5 marca 1953 r. o godz. 21.50 zmarł Józef Stalin - tego samego dnia zmarł też kompozytor Siergiej Prokofjew, ale jego skromny pogrzeb zupełnie przyćmiły państwowe uroczystości ku czci dyktatora: na trumnę kompozytora trafił tylko jeden doniczkowy kwiat, bo prawie wszystkie kwiaty w Moskwie zagarnięto dla Stalina.
Czytaj wydarzenieXIX wiek
6 marca 1836 r. meksykańskie wojska zdobyły fort Alamo w Teksasie, mordując niemal całą załogę - wśród obrońców byli trzej polscy weterani powstania listopadowego, zesłani do USA przez Austriaków. Franciszek Pietrasiewicz, walczący na przemian szablą i karabinem, był jednym z ostatnich żyjących obrońców na placu przed kaplicą, razem z legendarnym Dave'em Crockettem.
Czytaj wydarzenieII wojna światowa
7 marca 1941 r. o godz. 7.10 w swoim warszawskim mieszkaniu zginął od kuli podziemia aktor Igo Sym - przedwojenny amant filmowy, który zasłynął popisowym numerem grania na pile w rewii i romansem z Marleną Dietrich (do której podarowana przez niego piła wisi do dziś w berlińskim muzeum aktorki), a w okupacji stał się reichsdeutschem i doradcą gubernatora Warszawy.
Czytaj wydarzeniePRL
7 marca 1989 r. w Magdalence odbyło się - według historyka Sławomira Cenckiewicza - najważniejsze z poufnych spotkań poprzedzających Okrągły Stół, na którym ustalono zbliżony do ostatecznego podział mandatów w Sejmie. Zakończyła je suto zakrapiana kolacja, podczas której gen. Czesław Kiszczak żartobliwie wzniósł toast za przyszły rząd, w którym Lech Wałęsa miałby być premierem, a on sam - ministrem spraw wewnętrznych.
Czytaj wydarzenieZSRS
8 marca 1944 r. władze sowieckie zaczęły deportować z Kaukazu całą ludność bałkarską - ok. 37 tys. osób, głównie kobiet, dzieci i starców. Dostali dwie godziny na spakowanie tego, co mogli unieść, a operację pilnowało ponad 21 tys. funkcjonariuszy NKWD i żołnierzy - czyli statystycznie jeden uzbrojony człowiek na dwóch deportowanych.
Czytaj wydarzenieXIX wiek
9 marca 1912 r. sąd w Piotrkowie skazał paulina o. Damazego Macocha na 12 lat ciężkich robót za zamordowanie własnego krewnego i okradanie klasztoru na Jasnej Górze. Macoch zmarł w więzieniu, odmawiając skorzystania z carskiej amnestii - a jako osobiste życzenie wyrażał chęć spoczywania bezimiennie pod alejką, by uczciwi ludzie deptali po jego mogile - choć na jego nagrobku wyryto w końcu jego imię i słowa: „Ksiądz Damazy Macoch. Wielki grzesznik i wielki pokutnik prosi o modlitwę”.
Czytaj wydarzenieZbrodnie wojenne
10 marca 1944 r. oddziały AK i BCh zaatakowały o świcie ukraińską wieś Sahryń na Hrubieszowszczyźnie, mordując 606 jej mieszkańców, w tym 151 dzieci. Historyk Arkadiusz Karbowiak podważa popularny obraz wsi jako ufortyfikowanej bazy UPA - straty atakujących wyniosły jednego zabitego i dwóch-trzech rannych, co wskazuje, że broni u obrońców było znacznie mniej, niż głosiła legenda.
Czytaj wydarzeniePRL
12 marca 1955 r. do Warszawy przybyła Elżbieta, królowa matka Belgów - pierwsza koronowana głowa odwiedzająca powojenną Polskę, zaproszona z okazji Konkursu Chopinowskiego. Bierut nie witał jej osobiście, by nie łamać protokołu, ale sam oddał jej na czas wizyty Belweder - a ona, ubrana na czarno, osobiście odebrała od żołnierzy ciężki wieniec i zaniosła go pod Ścianę Śmierci w Auschwitz.
Czytaj wydarzenieZSRS
12 marca 1925 r. władze sowieckie wydały dekret o wysiedleniu ostatnich byłych ziemian pozostających we własnych, dawno już formalnie znacjonalizowanych majątkach na dawnych wschodnich ziemiach Rzeczypospolitej. Była to pierwsza z trzech fal likwidacji polskiego ziemiaństwa jako klasy, która po latach kolektywizacji zaliczyła do „kułaków” aż 24 proc. polskich gospodarstw na Białorusi - wobec 5 proc. gospodarstw białoruskich.
Czytaj wydarzenieXIX wiek
13 marca 1881 r. Polak Ignacy Hryniewiecki zabił w Petersburgu cara Aleksandra II, rzucając mu pod nogi bombę - i zginął sam kilka godzin później. Jeden ze współspiskowców, Mikołaj Kibalczycz, czekając w celi na egzekucję, zdążył jeszcze opracować projekt silnika rakietowego, który dekady później trafił do rosyjskiego pioniera astronautyki Konstantego Ciołkowskiego.
Czytaj wydarzeniePRL
14 marca 1980 r. tuż przed lądowaniem na Okęciu rozbił się samolot Ił-62 „Kopernik”, zabijając wszystkie 87 osób na pokładzie, w tym piosenkarkę Annę Jantar. Śledztwo ujawniło, że kierownictwo LOT-u dla oszczędności przedłużyło fabryczny limit żywotności silników z 5 do nawet 9 tys. godzin - a minister komunikacji przyznawał za to nagrody, choć połowa eksploatowanych silników nie dociągała nawet do pierwotnej normy.
Czytaj wydarzenieII wojna światowa
15 marca 1939 r. Niemcy zajęli resztę Czechosłowacji - ale szef czeskiego wywiadu płk František Moravec zdążył wcześniej wywieźć najtajniejsze dokumenty do Londynu i spalić resztę archiwów. Pół roku później polscy oficerowie, w przeciwieństwie do Czechów, pozostawili w Forcie Legionów i ambasadzie w Berlinie akta swoich agentów, które trafiły w ręce Niemców już 2 września 1939 r.
Czytaj wydarzenieIII Rzesza
17 marca 1933 r. Adolf Hitler polecił utworzyć 117-osobowy oddział ochrony budynków rządowych - zalążek elitarnej 1. Dywizji Pancernej SS „Leibstandarte Adolf Hitler”. Dwanaście lat później, wściekły na jej żołnierzy po nieudanej ofensywie na Węgrzech, Hitler nakazał im zdjąć opaski z nazwą formacji - część oficerów odesłała je do Kancelarii Rzeszy w nocnikach.
Czytaj wydarzenieII Rzeczpospolita
20 marca 1929 r. Sejm, głosami 240 do 126, postawił ministra skarbu Gabriela Czechowicza przed Trybunałem Stanu za przekroczenie budżetu o 562 mln zł. Marszałek Józef Piłsudski otwarcie przyjął polityczną odpowiedzialność za te wydatki w artykule obrażającym oskarżycieli - doskonale wiedząc, że opozycja nigdy nie odważy się postawić przed sądem jego samego.
Czytaj wydarzenieII wojna światowa
20 marca 1944 r. Armia Krajowa zastrzeliła w Warszawie mjr. Jerzego Kurpisza - oficera ZWZ-AK, którego z niemieckiej niewoli wyciągnęła matka, Niemka spokrewniona z Erichem von dem Bach-Zelewskim, późniejszym pacyfikatorem powstania warszawskiego. Zdobyte na nim dokumenty, nazwane „Planem Kurpisza”, dawały Niemcom wgląd w przygotowania AK do powstania.
Czytaj wydarzenieXX wiek
21 marca 1919 r. prezydent Węgier Mihály Károlyi ustąpił, oddając władzę „ludowemu proletariatowi” - i tego samego dnia proklamowano Węgierską Republikę Rad pod faktyczną władzą Béli Kuna, który przez następne cztery miesiące wymieniał z Leninem 218 depesz, licząc na pomoc wojskową, która nigdy nie nadeszła.
Czytaj wydarzenieNowożytność
23 marca 1643 r. w Nagasaki zmarł jezuita Wojciech Męciński - polski szlachcic, którego japońscy prześladowcy znali jako Alberto Polacco, bo nie potrafili wymówić jego prawdziwego nazwiska. Zanim powieszono go głową w dół nad dołem z odchodami, przez niemal siedem miesięcy torturowano go wodą sto pięć razy, próbując zmusić do wyrzeczenia się wiary.
Czytaj wydarzenieZbrodnie wojenne
Wczesnym rankiem 25 marca 1943 r. (część źródeł podaje 29 marca) oddziały OUN-UPA napadły na wołyńską wieś Pendyki, mordując ok. 150 mieszkańców, w tym jedenaścioro krewnych siedmiomiesięcznego płodu w łonie uciekającej matki. Dziewczynka urodziła się dwa miesiące później w katedrze w Łucku, dokąd dotarła z rodziną po 40-kilometrowej ucieczce - i znała tę historię tylko z opowieści rodziny, nigdy jej nie widząc.
Czytaj wydarzenieZbrodnie wojenne
26 marca 1943 r. UPA zamordowała ok. 180 Polaków w wołyńskiej wsi Lipniki. Postrzelona podczas ucieczki matka zgubiła wtedy w panice swojego półtorarocznego synka Mirosława - odnaleziono go dopiero nad ranem, żywego, owiniętego w kurtkę ojca. Chłopiec przeżył, by w 1978 r. stać się jedynym Polakiem, który poleciał w kosmos.
Czytaj wydarzenieWybierz inny dzień lub kategorię.