25 listopada 1938 1938

Polska

Łom na Czechów

25 listopada 1938 r. polski wywiad wojskowy przerwał operację „Łom” - dywersję na terytorium Czecho-Słowacji wymierzoną w zapowiedź, że rząd w Pradze nie kontroluje własnego pogranicza. W akcji brali udział dywersanci, którzy kilka lat później stworzą trzon Armii Krajowej.

Operacja ruszyła w nocy z 22 na 23 października 1938 r. W pierwszej fazie niewielkie, kilkuosobowe grupy dywersantów w cywilnych ubraniach niemal każdej nocy wysadzały mosty, niszczyły linie telefoniczne i telegraficzne, wchodząc kilka kilometrów w głąb terytorium wroga i wracając do bazy przed świtem.

Po arbitrażu wiedeńskim z 2 listopada 1938 r. drugą fazę operacji prowadziło już 7 kompanii liczących ponad 100 ludzi, uzbrojonych w broń maszynową. Ta faza zakończyła się fiaskiem - zamiast poparcia dla niepodległościowych ambicji rusińskich wywołała chaos, po którym miejscowa ludność chciała już tylko końca konfliktu.

Wśród dywersantów operacji znaleźli się ppor. Konrad Guderski, późniejszy obrońca Poczty Polskiej w Gdańsku, i mjr Jan Mazurkiewicz, późniejszy szef Kedywu Armii Krajowej - dwaj żołnierze, którzy swoje pierwsze doświadczenie w działaniach partyzanckich zdobywali właśnie w operacji „Łom”.