II wojna światowa
Pianista z listy Sudopłatowa
11 grudnia 1944 r. pianista Zbigniew Sylwan Grzybowski wystąpił w transmitowanej z Rzymu radiowej gali, która przyniosła mu szerszą międzynarodową rozpoznawalność. Droga na tę estradę wiodła przez sowiecki obóz w Kozielsku, gdzie Grzybowski - jeniec i oficer rezerwy - koncertował na rozstrojonym pianinie.
W Kozielsku Grzybowski grał współwięźniom Chopina, Moniuszkę i Karłowicza, a pewnego razu potajemnie wykonał Mazurka Dąbrowskiego - akt odwagi w obozie, z którego na początku maja 1940 r., gdy większość przetrzymywanych tam polskich oficerów została już zamordowana w Katyniu, przewieziono go do kolejnych obozów. Źródło nie wyjaśnia, dlaczego Grzybowski przeżył: jego nazwisko znalazło się na liście 53 jeńców wskazanych przez Pawła Sudopłatowa, wysokiego funkcjonariusza sowieckich służb nadzorującego selekcję oficerów w Kozielsku i Starobielsku - powód umieszczenia na niej akurat pianisty pozostaje, jak podaje artykuł, zagadką.
Po uwolnieniu w 1941 r. Grzybowski koncertował dla polskiej armii na Bliskim Wschodzie; jeden z jego recitali zainspirował Władysława Broniewskiego do napisania wiersza "Mazurek Chopina", od którego wziął się tytuł artykułu. Gala z Rzymu 11 grudnia 1944 r. była momentem, w którym - jak pisze autor - świat usłyszał o ocalałym z sowieckiej niewoli pianiście.