Powstanie w getcie: 400 bojowników, Niemcy stracili 16 ludzi (wg raportu Stroopa)

Wiosną 1943 r. w getcie warszawskim, po wywiezieniu latem 1942 r. ok. 300 tys. osób do Treblinki, pozostało ok. 45-50 tys. mieszkańców, głównie robotników przymusowych. 19 kwietnia 1943 r. Niemcy wkroczyli do getta, by przeprowadzić jego ostateczną likwidację - naprzeciw stanęły dwie konspiracyjne organizacje, lewicowa Żydowska Organizacja Bojowa (ok. 220 bojowników) i prawicowy Żydowski Związek Wojskowy, łącznie ok. 400 ludzi, uzbrojonych głównie w rewolwery (ocalały świadek Eli Gat mówi o ok. 100 sztukach).

Eli Gat, ocalały z Holokaustu i autor kontrowersyjnego artykułu „Mit warszawskiego getta” w izraelskiej gazecie „Haarec”, podważa w rozmowie z Piotrem Zychowiczem popularny w Izraelu obraz miesięcznej, heroicznej bitwy. Jego zdaniem realna walka zbrojna trwała nie więcej niż 48 godzin - powołuje się przy tym na raport dowódcy pacyfikacji getta gen. SS Jürgena Stroopa, według którego po stronie niemieckiej zginęło tylko 16 ludzi, w większości Ukraińcy i inni policjanci pomocniczy z Europy Wschodniej, a nie - jak twierdzą, jego zdaniem, niektórzy historycy żydowscy - setki czy tysiące Niemców.

Już 20 kwietnia, dzień po wybuchu powstania, pierwsze grupy ŻZW zaczęły opuszczać getto - jedną z nich Niemcy wytropili i wybili w okolicach Otwocka, inną zniszczyli w Warszawie przy ul. Grzybowskiej. W odwecie za opór Niemcy zaczęli systematycznie podpalać dzielnicę budynek po budynku, a cały ciężar represji spadł na ok. 600 kryjówek-bunkrów z bezbronną ludnością cywilną - w trakcie pacyfikacji getta zamordowano ok. 12 tys. osób, resztę wywieziono do obozów zagłady.