Rzeczpospolita
Zygmunt Stary wybrał lenno, nie podbój Prus
8 kwietnia 1525 r. w Krakowie zawarto traktat kończący wojnę polsko-krzyżacką z lat 1519-1521 - Zygmunt Stary, mimo że osłabiony zakon stał na progu upadku, zgodził się na jego sekularyzację i zamianę w dziedziczne, luterańskie Prusy Książęce jako lenno Polski, zamiast dążyć do militarnego podboju i inkorporacji.
W polskich elitach toczył się spór: prymas Jan Łaski, gotów nawet zrzec się godności prymasa na rzecz Albrechta Hohenzollerna, chciał wcielić Prusy do Korony i zahamować reformację, a kanclerz Krzysztof Szydłowiecki sprzyjał kompromisowi. Zygmunta Starego do pokoju skłaniał sojusz Albrechta z Moskwą, zwycięstwo Karola V pod Pawią w lutym 1525 r. osłabiające szanse na sojusz z Francją oraz rosnące zagrożenie osmańskie po zdobyciu Belgradu.
Decyzja kryła w sobie paradoks: ten sam król, który w traktacie zaakceptował luterańskie Prusy jako lenno, zarazem zwalczał reformację w samej Polsce, wydając edykty przeciw protestantom i zakazując sprowadzania druków Marcina Lutra - miało to służyć jako alibi wobec Rzymu, zwłaszcza po buncie gdańskim (tumulcie) z 1525 r., który pokazał siłę miejscowych protestantów.
Historyk Andrzej Nowak ocenia, że traktat zapewnił Polsce ok. 130 lat względnego spokoju na północy - późniejszy wzrost potęgi Brandenburgii-Prus nie był prostą konsekwencją decyzji Zygmunta, bo to dopiero jego syn Zygmunt August dopuścił brandenburską linię Hohenzollernów do sukcesji.