II wojna światowa
Rada Jedności Narodowej: Polska wciąż istnieje
3 kwietnia 1944 r. Rada Jedności Narodowej i Delegat Rządu wydali deklarację, że państwo polskie - mimo niemieckiej okupacji i wkroczenia Armii Czerwonej w przedwojenne granice - nadal istnieje i działa poprzez legalne władze na uchodźstwie oraz ich tajną administrację i wojsko w kraju.
Fundamentem Polskiego Państwa Podziemnego była Delegatura Rządu RP na Kraj z delegatem w randze wicepremiera, Armia Krajowa jako siła zbrojna oraz Rada Jedności Narodowej, pełniąca rolę podziemnego parlamentu. Samego terminu „Polskie Państwo Podziemne” jako pierwszy użył w grudniu 1943 r. Jan Kozielewski-Karski w londyńskim piśmie „Polska Walcząca”.
Historyk Marek Ney-Krwawicz ocenia, że AK była najliczniejszą i najdłużej działającą armią konspiracyjną okupowanej Europy - ustępowała liczebnością tylko jugosłowiańskiej partyzantce Narodowej Armii Wyzwolenia. Autor artykułu, Marek Gałęzowski, zestawia to z Francją: tam udział samych Francuzów w zwalczaniu własnego ruchu oporu był większy niż udział policji granatowej w represjach wobec polskiego podziemia.
Cenę tej skali konspiracji pokazują straty: do wybuchu powstania warszawskiego podziemne wojsko miało stracić około 62 tys. poległych i zamordowanych przez Niemców - a pełnego bilansu, uwzględniającego też ofiary sowieckie, UPA i litewskie, do dziś nie da się precyzyjnie ustalić.