5 stycznia 1762 1762

Wojna siedmioletnia

Śmierć carycy Elżbiety i „cud domu brandenburskiego”

5 stycznia 1762 r. zmarła caryca Elżbieta Romanowa, co odwróciło przebieg wojny siedmioletniej: jej następca Piotr III, wielbiciel Fryderyka II, natychmiast wycofał Rosję z koalicji i zwrócił Prusom zdobyte ziemie, ocalając państwo pruskie stojące na krawędzi klęski.

Samo określenie „cud domu brandenburskiego” ukuł ironicznie sam Fryderyk II - w liście do brata Henryka Pruskiego, po tym jak zwycięska armia rosyjska nie wykorzystała w 1759 r., po bitwie pod Kunowicami, otwartej drogi na bezbronny wówczas Berlin.

Traktat petersburski z 5 maja 1762 r. przywrócił Prusom wszystkie zajęte ziemie i zlikwidował rosyjską administrację Prus Wschodnich; wyjście Rosji z wojny odebrało też Austrii szansę na odzyskanie Śląska i skłoniło Szwecję do zakończenia walki.

Fenomen miał swoje echo 183 lata później: 12 kwietnia 1945 r. Joseph Goebbels i Adolf Hitler, na wiadomość o śmierci prezydenta Franklina D. Roosevelta, mieli uznać ją za możliwą powtórkę „cudu domu brandenburskiego” i zapowiedź rozpadu koalicji antyhitlerowskiej - nadzieje te szybko się załamały.